Ιδανική Πολιτεία. Ουτοπία;

 

Ιδανική Πολιτεία. Ουτοπία;

Η μετάβαση του ανθρώπου από τη φυλετική κοινωνία στην πολιτική ανέδειξε, από την αρχαιότητα, το πρόβλημα και την αναζήτηση μιας ιδανικής πολιτείας που θα μπορούσε να εναρμονίσει όλες τις αντιτιθέμενες τάσεις στο εσωτερικό της έτσι ώστε να αποφύγει όλα τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν στον αγώνα για τον έλεγχο της εξουσίας, στη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας.

Από τις πρώτες, ομηρικές κοινωνίες μέχρι το τέλος του κλασικού κόσμου και την ανάδειξη των αυτοκρατοριών, η ανάμνηση της αρμονικότητας της «φυλής» αλλά και το ξεπέρασμά της θα οδηγήσει την ανθρώπινη σκέψη σε προτάσεις «ιδανικών» πολιτειών που θα κινούνται στα όρια της δυνατότητας πραγμάτωσής τους και της ουτοπίας. Από τον Πλάτωνα μέχρι τον Αυγουστίνο και τον Λούθηρο και από τους κυνικούς μέχρι τους «σκαφτιάδες» της Αγγλίας και τις πρώτες σοσιαλιστικές ουτοπίες, η ανθρώπινη σκέψη αγωνίζεται να προσεγγίσει το «ου-τοπικό» πλαίσιο μιας ιδανικής πολιτείας ανάλογα με το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο της εποχής.

Στη νεότερη εποχή τα οράματα για μια ιδανική πολιτεία εμπλουτίζουν την πολιτική σκέψη είτε με τη (φαντασιακή - ουτοπική) μορφή συγκεκριμένων κοινωνιών που θα εμφανιστούν ως ιστορική αναγκαιότητα και θα καθορίσουν συγκεκριμένους τρόπους πολιτικής δράσης (μαρξισμός, σοσιαλισμός, κομμουνισμός, αναρχικές κοινότητες) είτε με τον εμπλουτισμό παλαιών εννοιών (κοινοβουλευτισμός, δημοκρατία, συμμετοχή, αντιπροσωπευτικότητα) με σύγχρονο περιεχόμενο και τη μεταφορά της συζήτησης στο χώρο του υπαρκτού και της δυνατότητας βελτίωσής του. Η εμφάνιση και η λειτουργία πολιτικών κομμάτων θα αποτελέσει συνεκτικό κρίκο μεταξύ πραγματικότητας και ουτοπίας και θα οδηγήσει την ανθρώπινη σκέψη σε άλλη κριτική διάσταση.

Στόχος αυτής της ενότητας είναι να παρακολουθήσουμε αυτή τη ροπή της ανθρώπινης σκέψης στην αναζήτηση της ιδανικής (ουτοπικής;) πολιτείας μέσα από επιλεγμένα κείμενα κλασικών και σύγχρονων θεωρητικών.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

Πλάτων, Πολιτεία.

Αριστοτέλης, Πολιτικά.

Σκουτερόπουλος Ν. Μ., Η αρχαία σοφιστική. Τα σωζόμενα αποσπάσματα, εκδ. Γνώση,  Αθήνα, 1991.

Baldry H. C., The Unity of Mankind in Greek Thought, Cambridge U.P., Καίμπριτζ,

1965.

Collins R.,  The Sociology of Philosophies. A global theory of intellectual change,

Belknap P., Χάρβαρντ, 2000.

Conford F. M.,  From Religion to Philosophy – A study in the origins of Western  

Speculation,  Dover Publications, Νέα Υόρκη, (1914) 2004.

Κικέρων, De RePublica (περί πολιτείας).

Αυγουστίνος, Η Πολιτεία του Θεού. (De civitate Dei), Αθήνα 1955.

Λούθηρος, «Περί της ελευθερίας του χριστιανού».

Τόμας Μουρ, Ουτοπία, Κάλβος, Αθήνα, χχ.

Ζ.Ζ. Ρουσώ, Το Κοινωνικό Συμβόλαιο, Αθήνα: Πόλις, 2012.

Χέγκελ Γκέοργκ, Φαινομενολογία του Πνεύματος, τ. Ι – ΙΙ, Δωδώνη, Αθήνα, 1993.

-  «  -                  , Φιλοσοφία του Δικαίου, Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη, 2012.

Χορκχάιμερ Μ. - Αντόρνο Τ., Η Διαλεκτική του Διαφωτισμού, εκδ.  Ύψιλον, Αθήνα,  1986.

Κ. Μαρξ, Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο, εκδ. Σ.Ε., Αθήνα.