Η διαλεκτική των μύθων ΙΙ.

Η διαλεκτική των μύθων ΙΙ.

Του Σ. Μ. 

Ούτε κοινοβουλευτική ούτε δημοκρατία.

Συνέχεια απ' το πρώτο μέρος.

Οι θεσμοί, οι διαδικασίες, οι ατομικές ελευθερίες και τα δικαιώματα, η τοπική αυτοδιοίκηση, η
Ευρωπαϊκή Ένωση, το Έθνος και τόσοι άλλοι σύγχρονοι μύθοι, προσπαθούν, καθημερινά, να μας
πείσουν ότι ζούμε στο καλύτερο δυνατό πολίτευμα και στην καλύτερη δυνατή κοινωνία που
υπάρχει. Η απόφανση του Αυγουστίνου ότι ο κόσμος που ζούμε είναι ο καλύτερος δυνατός, εφόσον
επιλέχτηκε από τον θεό, μετουσιώνεται στο καλύτερο, δυνατό, πολίτευμα εφόσον το επέλεξαν οι
πολίτες. Είναι, όμως, έτσι τα πράγματα;

Ο κοινοβουλευτισμός, ως μορφή συλλογικών αποφάσεων, έχει βαθιές ρίζες στην αγγλική ιστορία.
Οι ευγενείς και η αριστοκρατία κατάφεραν να πλήξουν την κεντρική εξουσία ενός βασιλιά που
βασίλευε αλλά δεν κυβερνούσε. Ήδη από τον 13ο αιώνα, η Magna Carta, θέτει τους πρώτους (έστω
στοιχειώδεις) περιορισμούς σε μια βασιλική εξουσία που θα συνεχίσει να αυτοκαταστρέφεται μέσα
από τους πολέμους των διαδόχων και τις θρησκευτικές επιλογές της. Η κορύφωση της
αντιβασιλικής πάλης, το 1648, θα αποδώσει μια μορφή κοινοβουλίου (Μακρό) που ουσιαστικά θα
υπάρχει για να προστατεύει τα δικαιώματα των ευγενών. Ακόμη και στην περίπτωση αμφισβήτησης
της κεντρικής εξουσίας του Κρόμβελ, αυτός δεν θα διστάσει να συγκεντρώσει όλες τις εξουσίες στα
χέρια του και να αποκληθεί Προστάτης – Δικτάτορας (ρωμαϊκός όρος ενιαύσιου αξιώματος που
απένεμε σε εξαιρετικές περιπτώσεις η Γερουσία). Το (λεγόμενο) Κοινοβούλιο ήταν μόρφωμα της
δύναμης των αριστοκρατών και αυτή εξυπηρετούσε. Η λειτουργία του αλλά και ο τρόπος που
διοικούσε, με τρόμο, τη χώρα αποκαλύπτεται ξεκάθαρα στο έργο του Β. Ουγκώ, “Ο άνθρωπος που
γελά”, μία καταπληκτική απεικόνιση της Αγγλίας της εποχής.

Ο κοινοβουλευτισμός στην Αγγλία, με το ιδιότυπο σύστημα που χρησιμοποίησε για την
αντιπροσώπευση, καθιστούσε την εκλογή του αντιπροσώπου σε κληρονομικό δικαίωμα και
αποτέλεσμα διαμάχης μεταξύ ευγενών των δύο ομάδων της αριστοκρατίας (Τόρρις – Γουίγξ). Δεν
είναι τυχαίο το ότι ο σημαντικότερος συντηρητικός φιλόσοφος της εποχής (E. Burke) αποποιείται
την έννοια του κοινωνικού συμβολαίου και των φυσικών δικαιωμάτων, επικαλούμενος τα
αποκλειστικά και ιδιαίτερα δικαιώματα της αριστοκρατίας όπως διαμορφώθηκαν μέσα από την
αγγλική παράδοση. Δεν είναι, επίσης, τυχαία η ομαδική παράκρουση της άρχουσας τάξης με την
αναγγελία της γαλλικής επανάστασης και τον τρόμο της μπροστά σε μια ενδεχόμενη ανατροπή του
πολιτικού σκηνικού.

Ο Ντίκενς, μέσα από τα έργα του, παρουσιάζει ανάγλυφα την κατάσταση στην
Αγγλία κατά την περίοδο της επανάστασης, αναδεικνύοντας την εμφάνιση της ανερχόμενης
αστικής τάξης αλλά και την έλλειψη ριζοσπαστισμού όσον αφορά τις ενδεχόμενες αλλαγές στο
πολιτικό σκηνικό (“Ιστορία δύο πόλεων”, “Ζοφερός οίκος”, “Όλιβερ Τουίστ” κ.α.). Το κοινοβούλιο
δημιουργήθηκε για έναν και μοναδικό λόγο, την εξυπηρέτηση των συμφερόντων της
αριστοκρατίας, και τον εξυπηρέτησε πάρα πολύ καλά. Όταν, ύστερα από τις τεράστιες πολιτικές
αλλαγές που έγιναν στον κόσμο, η άρχουσα τάξη αναγκάστηκε να κάνει ορισμένες παραχωρήσεις
(π.χ. στην ύπαρξη και κατάκτηση της εξουσίας από το Εργατικό κόμμα), φρόντισε με απίστευτη
μαεστρία να χειραγωγήσει τα πράγματα και, το χειρότερο, να ενσωματώσει τις όποιες
ριζοσπαστικές φωνές μέσα στη λογική και τακτική του κοινοβουλευτισμού.

 Ηαντιπροσωπευτικότητα έλαβε ένα νέο περιεχόμενο στο ίδιο παλιό πλαίσιο του ιδιόμορφου
αντιπροσωπευτικού συστήματος. Η ενσωμάτωση ήταν άμεση και πλήρης. Αν θέλεις κυβέρνηση, θα
παίξεις με τους κανόνες μας, δηλαδή θα μπορέσεις να φας αλλά δεν θα έχεις δόντια!! Η ιδιοτέλεια
και η ανθρώπινη ροπή προς την ευμάρεια, η διατήρηση των κεκτημένων και η απουσία
οργανωμένης, λαϊκής, αντίδρασης υποβοήθησαν στην μακροημέρευση του σύγχρονου μύθου του
κοινοβουλίου (με την ενίσχυση της λατρείας του έθνους μέσα από την αποικιοκρατία).
Στη Γαλλία, ο κοινοβουλευτισμός παρουσίασε μια ανάλογη εξέλιξη.

Από τις προσπάθειες υπονόμευσης της κεντρικής εξουσίας του βασιλιά (Σφενδόνη) μέχρι τις ανάλογες παραχωρήσεις ορισμένων αντιπροσωπευτικών δικαιωμάτων, τύπου τοπικών συμβουλίων και διοριζόμενων δικαστών, η αριστοκρατία ενσωματώθηκε σε μια διαφορετική μορφή άσκησης της βασιλικής εξουσίας που οδηγήθηκε σε ρήξη μαζί της όταν, πλέον, το μαχαίρι έφτασε στο κόκκαλο και η συνεχής φορολογική αιμορραγία των διαρκώς ισχυροποιούμενων αστών οδήγησε στη γαλλική
επανάσταση. Το γαλλικό κοινοβούλιο, ξεκαθαρίζοντας γρήγορα, τις διαφορές του με την βασιλεία
και την αριστοκρατία, χειραγώγησε την εξέγερση οδηγώντας τη στη σύγκρουση με τις πιο
ριζοσπαστικές ομάδες με τις οποίες ξεμπέρδεψε πολύ εύκολα.

Ο κοινοβουλευτισμός στη Γαλλία, δεν είχε καμία δημοκρατική υπόσταση και, ήδη από τις συνελεύσεις των τριών τάξεων, έδειξε το πραγματικό του πρόσωπο. Η παροδική αναλαμπή των εκλογικών δικαιωμάτων όλων των γάλλων πολιτών [άνω των 25] κατά το τρίτο επαναστατικό σύνταγμα αλλά και μετά την επανάσταση του 1848, κατέληξε στον βοναπαρτισμό και τη πολιτική χειραγώγηση με μια μορφή καλυμμένης δικτατορίας (Ουγκώ, “1793”, “'Αθλιοι”, Φλωμπέρ “Αισθηματική αγωγή”, Ζολά “Ζερμινάλ”, “Γη”) . H σταδιακή ενσωμάτωση της πρωτοφανούς γαλλικής ριζοσπαστικότητας θα γίνει (κάτω από τον μανδύα της αποικιοκρατίας) με την κοινοβουλευτική συμμετοχή των οργανωμένων ομάδων στη λεγόμενη Γ' Γαλλική Δημοκρατία, με όρους που ξεδόντιασαν την ορμητική της δράση και οδήγησαν στον Αο παγκόσμιο πόλεμο και τη μετέπειτα άρνηση βοήθειας στους ισπανούς επαναστάτες.

Για τον τρίτο πόλο που διαμορφώθηκε μετά το 1871, δεν τέθηκε καν ζήτημα δημοκρατίας. Η
γερμανική αυτοκρατορία, μ' ένα υποτυπώδες κοινοβούλιο, μπόλιασε με το μικρόβιο του εθνικισμού
και της πατριδοκαπηλείας τον γερμανικό λαό, συγκροτώντας το πιο αποκρουστικό μόρφωμα στην
ιστορία του ανθρώπινου γένους, τον ναζισμό. Η ανάπηρη δημοκρατία της Βαϊμάρης δεν θέλησε και
δεν μπόρεσε να πάρει στους ώμους της το βάρος μιας κοινωνικής και πολιτικής αλλαγής. Ο
κοινοβουλευτισμός ήταν που οδήγησε τον Χίτλερ στην εξουσία και αυτός ήταν που εξαφάνισε τα
όποια δημοκρατικά στοιχεία στη μεταπολεμική Γερμανία μετατρέποντάς τη σε κράτος-δορυφόρο
των ΗΠΑ.

Η κοινοβουλευτική ιδιαιτερότητα δεν έχει απολύτως καμία σχέση με την έννοια της δημοκρατίας.
Αυτό το αντιλήφθηκαν, πολύ νωρίς, φιλόσοφοι και στοχαστές όλων των πολιτικών ιδεολογιών
φθάνοντας στο σημείο να στηλιτεύσουν αμείλικτα την κοινοβουλευτική συμπαιγνία (Ο Ρουσσώ
θεωρεί έγκλημα κατά της δημοκρατίας και της δυνατότητας ελεύθερης έκφρασης της γενικής
βούλησης την καθιέρωση του αντιπροσωπευτικού κοινοβουλευτισμού, θεωρώντας ότι η
νομοθετική εξουσία δεν πρέπει με κανένα τρόπο ή πρόσχημα να εγκαταλείπεται από το κοινωνικό
σώμα, “Κοινωνικό Συμβόλαιο).

Η σημαντικότερη κριτική του κοινοβουλευτισμού θα έρθει από έναν ολοκληρωτικό-αντιδημοκράτη στοχαστή τον C. Schmitt στο έργο του για την “κοινοβουλευτική δημοκρατία” όπου θα εξηγήσει γιατί οι δύο όροι είναι απόλυτα ασύμβατοι μεταξύ τους. Υπήρξαν, βέβαια, και στοχαστές που θα προσπαθήσουν να αμβλύνουν τα αντιφατικά στοιχεία του κοινοβουλευτισμού προτείνοντας, σαφώς, πιο εξωραϊσμένες λύσεις (J.S.Mill, “περί αντιπροσωπευτικής διακυβέρνησης”) με ετήσιες εκλογές για ανάδειξη – όσο το δυνατό – πιο αντιπροσωπευτικής εξουσίας αλλά παρέμειναν εγκλωβισμένοι στην κυρίαρχη λογική θέτοντας τόσες προϋποθέσεις που, ουσιαστικά, αναιρούσαν την αντιπροσωπευτικότητα (μόρφωση, όριο ηλικίας, επάγγελμα κ.α.).

Στη σύγχρονη εποχή, όταν πλέον ο κοινοβουλευτισμός φαντάζει ξεπερασμένος, η κυρίαρχη τάξη,
κάτω από έναν σαρωτικό μηχανισμό κοινωνικοποίησης και διαστρέβλωσης της πραγματικότητας,
αποφάσισε να αλλάξει γήπεδο. Ο στρατηγικός της στόχος μετατοπίστηκε από τον
κοινοβουλευτισμό στη δημοκρατία. Τα τσακάλια που δουλεύουν τις κρατικές μηχανές ανακάλυψαν
την ενισχυμένη αναλογική ή ένα σύστημα πλειοψηφικό με μονοεδρικές περιφέρειες
καταφέρνοντας, για ακόμη μια φορά, να χειραγωγήσουν τις εξελίξεις. Με πλήρη επίγνωση των
αναφορών μας, μπορούμε να πούμε ότι πουθενά στον κόσμο δεν υφίσταται δημοκρατία. Η
κυριαρχία του “δήμου”, άμεση, εξουσιαστική, συμπαγής και αποτελεσματική δεν υπάρχει στην
υφήλιο. Όπως, ορθά, αναφέρει ο Schmitt, αυτή είναι η διάσταση της δημοκρατίας και αν δεν
υπάρχει αυτή τότε τα νήματα τα κινεί το φάντασμα του κοινοβουλευτισμού.

Στις ΗΠΑ, μέσα από διαδοχικές εκλογές και με αντιπροσώπευση των αντιπροσώπων (εκλέκτορες)
το σύστημα είναι τόσο καλά οργανωμένο [και ιδεολογικά κυρίαρχο λόγω της πατριδοκαπηλείας και
του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού] που οποιαδήποτε διαφορετική άποψη – αντισυστημική
καθίσταται όχι απλά περιθωριακή αλλά και επικίνδυνη, άρα εξαλείψιμη. Όταν ο Tocqueville
έγραφε για την τυραννία της πλειοψηφίας και τις δυνατότητες προστασίας των μειοψηφιών,
προφανώς, δεν μπορούσε να φανταστεί αυτή την εξέλιξη των πραγμάτων.


Στην Αγγλία το αντιπροσωπευτικό σύστημα είναι τόσο καλά μελετημένο που και μόνο η αναφορά
στη λέξη δημοκρατία προκαλεί γέλια. Το πλειοψηφικό σύστημα της Αγγλίας (με τις περίφημες
μονοεδρικές περιφέρειες) – άσχετα αν περικλείει έναν ή δύο γύρους – ενσωματώνει ή
περιθωριοποιεί τις μειοψηφίες/πλειοψηφίες και τις χειραγωγεί σε εκβιαστικά διλήμματα του τύπου:
Συντηρητικοί ή Εργατικοί (λες και υπάρχει η οποιαδήποτε διαφορά στις πολιτικές επιλογές τους).
Το σύστημα λειτουργεί τόσο καλά που μεταφέρθηκε και στη Γαλλία, με την πολυτέλεια του
δεύτερου γύρου των εκλογών. Στις άλλες, περίφημες, δημοκρατίες, η αναχρονιστική λογική των
εξουσιαστών δεν λέει να εκσυγχρονιστεί και επιμένει στη θέσμιση ορίου για την αντιπροσώπευση
στο – έτσι κι αλλιώς – κολοβό κοινοβούλιο.

Προσέξτε, 5% όριο στη Γερμανία, 3% όριο στην Ελλάδα με συζήτηση για μονοεδρικές, 10% στην Τουρκία, απίστευτα νοθευμένο εκλογικό σύστημα στην Ιταλία, αντίστοιχη διαφθορά και ενισχυμένη αναλογική στη Ρωσία (βλέπεται το παράδειγμα είναι πολύ πετυχημένο, γι αυτό και δεν ομιλεί κανείς), στην Ουκρανία, Αυστρία κ.α. Η δημοκρατία ενταφιάστηκε μέσα στις κάλπες. Και αυτές, με τη σειρά τους καλλιέργησαν τον μύθο της “κοινοβουλευτικής” δημοκρατίας. Η ετυμηγορία των καλπών μετονομάστηκε σε ετυμηγορία του λαού! Και τα συντριπτικά ποσοστά απαξίωσης και αποχής από αυτή τη διαδικασία τι είναι;


Ένοπλοι τρομοκράτες; Αδιάφοροι πολίτες; Αναρχικοί φίλοι μας; Αηδιαστικοί τύποι που μας
απομυθοποίησαν και μας απαξιώνουν διαρκώς; Το αμερικάνικο πολιτικό μοντέλο με την τεράστια
αποχή ακόμη και από διαδικασίες που ενδιαφέρουν άμεσα τον πολίτη (εκλογή δικαστών,
αστυνομικών αρχών κ.α.) τείνει να κυριαρχήσει σε έναν “κοινοβουλευτικό” κόσμο που
αυτοσαρκάζεται και αυτοχειριάζεται συνεχώς. Και όπου δεν σας αρέσει η “Δημοκρατία” μας, θα
έρθει αυτή να σας βρει για να παραφράσει το ρητό του Ρουσσώ, “θα σας μάθει να είστε
δημοκράτες”!!

Οι αυταπάτες, αγαπητοί φίλοι, τελείωσαν. Όπου το συστημικό μοντέλο μιας κοινοβουλευτικής
δημοκρατίας αποτύχει, οι λύκοι θα δείξουν τα δόντια τους, αμείλικτα, ξεδιάντροπα, ελεεινά. Ο
ρόλος μας, ο ρόλος κάθε [πραγματικού] δημοκράτη, κάθε αγωνιζόμενου ανθρώπου είναι να
αντιπαλέψει τον σύγχρονο μύθο, να αποκαλύψει τη σαθρότητά του, να αγωνιστεί για το καινούργιο
έχοντας στο μυαλό του τα λόγια των διαφωτιστών, “κάθε εξουσία διαφθείρει, η απόλυτη εξουσία
διαφθείρει απόλυτα” (Βολταίρος). Για να κάνουμε λοιπόν την έφοδο στους ουρανούς πρέπει να
ξεκαθαρίσουμε μια και καλά τι είναι το προσωπείο της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, τι
εξυπηρέτησε και τι εξυπηρετεί και ποιο είναι το μέλλον που μας προορίζει.

Η διαλεκτική των μύθων συνεχίζει αδιάκοπα τη δράση της, ο άνθρωπος εθίστηκε σ' αυτό το
δηλητήριο που του ενστάλαξε η ανορθολογική σκέψη σιγά – σιγά. Ο τρόπος για να τον
αντιπαλέψουμε είναι να αγωνιστούμε για την αποκάλυψη της αλήθειας, μιας αλήθειας που δεν
πρέπει να γίνει – κι αυτή – μύθος αλλά να αποτελέσει ένα τρομακτικό όπλο στα χέρια των
αγωνιζόμενων λαών. Ας απεγκλωβιστούν, επομένως, οι φίλοι της απανταχού αντισυστημικής
αγωνιζόμενης αριστεράς από το δηλητήριο του κοινοβουλευτισμού, ας ανακαλύψουν και πάλι τα
αγαθά της αμεσοδημοκρατικής διαδικασίας, ας μην διστάσουν να πουν την αλήθεια. Ας
ανακαλύψουν ξανά την αμεσότητα της κοινωνικής αλληλεγγύης και του αγώνα και ας πετάξουν στα
σκουπίδια της ιστορίας τη λύσσα για την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και την κατάκτηση της
πολυπόθητης έδρας. Ας βαπτιστούν ξανά στη λαϊκή κολυμπήθρα του αγώνα και ας αφήσουν τον
λαό να αποφασίσει για τον λαό. Οι συνθήκες είναι ώριμες και η ιστορία δείχνει να υποφέρει από τις
οδύνες ενός νέου τοκετού. Ας ξαναδούμε, λοιπόν, τη ζωή μας δίχως μύθους.

Η διαλεκτική των μύθων.

Η διαλεκτική των μύθων.

Του Σ. Μ.

Η γη άνοιξε διάπλατα και απεγκλώβισε τιτάνιες δυνάμεις. Το Σκότος και ο Έρεβος επικάλυψαν ολόκληρη τη πλάση που γονιμοποιούσε το καινούργιο, αυτό που πρόβαλε με μιαν αδήριτη
αναγκαιότητα. Οι Τιτάνες φυλακίστηκαν στα έγκατα της γης δονώντας με τους παλμούς μιας φυλακισμένης φύσης ολόκληρο το σύμπαν. Η Τιθύς και ο Ωκεανός διασκόρπιζαν το γήινο κύμα
που θα κατέκλυζε το σύμπαν. Θεοί και δαίμονες συγκρούστηκαν για να μορφοποιήσουν αυτό που σήμερα βλέπουμε μπροστά μας, αυτό που έπρεπε να δαμάσουμε.

Οι αρχαίοι Έλληνες προσωποποίησαν τη φυσική πάλη των αντιθέτων και με επιστημονική ανεπάρκεια μορφοποίησαν αυτό που η σημερινή επιστήμη ερμηνεύει και αναλύει αδιάκοπα. Το
άγονο λουλούδι στο δέντρο της γνώσης ολοκλήρωσε τον κύκλο του δίνοντας τον καρπό του μύθου.
Το μυθικό, από εδώ και μπρος, θα κατακτούσε την ανθρώπινη νόηση που εναγώνια αναζητούσε τον μίτο για να βγει απ' τον λαβύρινθο της άγνοιας. Ο μύθος απλώς έκανε υποφερτό το ταξίδι της, αναιρούσε τα αδιέξοδα και ερμήνευε με μια λογικοφανή προσπάθεια το ανερμήνευτο.

Ο μύθος έγινε όπλο που χειραγώγησε για αιώνες το ανθρώπινο μυαλό, έγινε το εργαλείο υφαρπαγής του γόνιμου τμήματος της ανθρώπινης σκέψης και της καθήλωσής του σε περιοχές ακίνδυνες για τις
κυρίαρχες ομάδες. Μύθος και εξουσία γίνανε δίδυμα αδέλφια στην ανθρώπινη ιστορία.

Ο μύθος, βέβαια, έχει ιστορικότητα. Δεν μπορεί να στηρίζεται σε ξεπερασμένα θεμέλια όταν ένα
τεράστιο εποικοδόμημα έχει κτιστεί πάνω του, οφείλει να αναζωογονείται, να ανασκευάζεται και
να προσαρμόζεται στις συνθήκες. Ποτέ ένα ανθρώπινο κατασκεύασμα δεν ανέδειξε τέτοιες
τρομακτικές ικανότητες αυτονομούμενο από τον δημιουργό του και ανακαλώντας στη μνήμη μας
τη ρήση του Ζίμμελ για την τραγικότητα του έργου της τέχνης.

Ο μύθος, κορυφαία στιγμή στην ιστορία της ανθρώπινης δημιουργικότητας, αυτονομήθηκε από τον δημιουργό του και κατασκεύασε μια εικονική πραγματικότητα στην οποία βύθισε ολάκερη την οικουμένη. Ο μύθος έγινε τρόπος σκέψης και ζωής, έγινε αναπόσπαστο κομμάτι από την ανθρώπινη καθημερινότητα.

Στην εποχή μας έχουμε να αντιμετωπίσουμε παλιούς και νέους μύθους στην προσπάθειά μας να
προσεγγίσουμε κριτικά την ύπαρξή μας αλλά και την κοινωνική μας συσσωμάτωση. Το σώμα της
λερναίας ύδρας αναπαράγεται πολλαπλασιαζόμενο με έναν αποκρουστικό τρόπο που διασκορπίζει
τρόμο στο κάλεσμα για την αντιμετώπισή του. Ο Λόγος, το σημαντικότερο όπλο του ανθρώπου,
δεν είναι πλέον τόσο αποτελεσματικός όσο παλιότερα. Η ανθρώπινη σκέψη οφείλει να
επεξεργαστεί και να αναδείξει νέα όπλα. Ο Λόγος δεν κατέστρεψε το τέρας, το τρόμαξε, προς
στιγμήν, αλλά του έδωσε τη δυνατότητα να επιστρέψει ισχυρότερο και πιο θανατηφόρο.

Ο Χορκχάιμερ, ο Αντόρνο, ο Μαρκούζε κ.α. αποκάλυψαν τα όρια του ανθρώπινου όπλου και
στιγμάτισαν την ανορθολογική χρήση του Λόγου! Ο ύπνος της Λογικής δεν γέννησε τέρατα,
γέννησε μύθους. Αποξενωμένη από το μοναδικό της εργαλείο, η ανθρώπινη σκέψη επέστρεψε στον
μύθο για να χτυπήσει το τέρας. Τη φωτιά με τη φωτιά, όπως θα έλεγαν και οι παλαιότεροι.
Αδυνατώντας να αντιμετωπίσει την οργανωμένη και εξουσιαστική κυριαρχία του μύθου, η
ανθρώπινη σκέψη, επιχειρώντας να επιβεβαιώσει την ύπαρξή της σκεπτόμενη, αναίρεσε από το
βασικό οπλοστάσιό της το μοναδικό όπλο που θα μπορούσε να στειρώσει το θηρίο και να το
οδηγήσει στον αυτομαρασμό και την εξαφάνιση.

Η κριτική σκέψη, μέσα από τις καντιανές, μετακαντιανές, φαινομενολογικές και υπαρξιακές παλινωδίες της συγκρούστηκε μετωπικά με τον εαυτό της. Έπρεπε να αυτοαναιρεθεί για να προχωρήσει μπροστά, για να καλύψει το κενό που άφησε η περιπλάνηση του Λόγου στα άγονα χωράφια μιας άκαρπης ερμηνείας της πραγματικότητας.

 Η κριτική, αυτοαναιρούμενη, εγκατέλειψε το εργαλείο που την οδηγούσε σε δύσβατα μονοπάτια, προσπαθώντας, να ξεκαθαρίσει και να ξαναορίσει τη διαλεκτική κίνηση της ύπαρξης, έτσι όπως την όριζε. Η κριτική έγινε θεωρία και ως θεωρία γονιμοποίησε την πράξη. Με την πράξη επιτέθηκε κατά μέτωπο στον μύθο πιστεύοντας ότι θα τον εξαφανίσει αποκαθιστώντας τη φυσική ισορροπία και τη λογική συνοχή στις ανθρώπινες ενέργειες και την ανθρώπινη ζωή.

Προς στιγμή έδειξε να κερδίζει τακτικές νίκες, όμως, το αποτέλεσμα ανέτρεψε τις φιλοδοξίες της.
Αγνοώντας και περιφρονώντας την κριτική σκέψη, δογματίζοντας και περιφρονώντας τον
προπάτορά της Λόγο, επιλεκτικά ορμώμενη από τα ίδια της τα σπλάγχνα και – κυρίως –
αεροβατούσα, ως νέος κυνηγός του κτήνους δεν αντιλήφθηκε το αυτονόητο. Ο μύθος υποχώρησε
αλλά μεταβίβασε σ' αυτήν το σπέρμα του που η ίδια γονιμοποίησε ως ξενιστής. Αγωνιζόμενη, τόσο
καιρό ενάντια στον μύθο, η ανθρώπινη σκέψη μεταλλάχτηκε και αναπαράχθηκε ως Νέος Μύθος. Ο
Ανορθολογισμός επέστρεψε από την ίδια πύλη απ' όπου επιχειρήθηκε η άλωση του παρελθόντος. Ο
πολιορκητικός κριός έγινε το εργαλείο που γκρέμισε την πύλη αλλά άφησε ευάλωτη την ανθρώπινη
σκέψη στο ίδιο μικρόβιο που τη βασάνιζε αιώνες.

Το κάστρο δεν αλώθηκε, το θηρίο δεν νικήθηκε, πως άλλωστε θα ήταν δυνατόν αφού αναπαράγεται
διαρκώς μέσα από αυτόν τον αδυσώπητο αγώνα. Τα όπλα και τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν
αποδείχτηκαν ελαττωματικά και αναποτελεσματικά. Ο μύθος θριάμβευε στην πάλη του με την
ανθρώπινη σκέψη, ήταν πάντοτε παρών και – σχεδόν πάντα – νικηφόρος. Ίσως ο αριστοτελικός
Νους να αδυνατεί να συλλάβει την πραγματικότητα ως όντως-ούσα και να χρειάζεται διαρκώς τη
στήριξη του άσπονδου φίλου του, του κόσμου του μύθου (των ιδεών). Ίσως η ανθρώπινη ιστορία
να αναπαράγεται, πράγματι όπως υποστήριξαν οι αρχαίοι, ως αέναος κύκλος, ως διαρκής αγώνας
του Λόγου και του Μύθου.

Δυστυχώς ή ευτυχώς, βιώνουμε μια εποχή όπου οι μύθοι αποκαθηλώνονται παραχωρώντας τη θέση
τους σε νέους μύθους. Κοσμογονικές και κοσμοσωτήριες θεωρίες που θα κατατρόπωναν τον μύθο,
δημιούργησαν τον δικό τους μύθο, πιο στέρεο, καλοχτισμένο, με επιστημονική-διαλεκτική βάση,
με αναφορές στην ιστορικότητα της ανθρώπινης συνείδησης, με ανακάλυψη και ανάδειξη ενός
αμείλικτου ντετερμινισμού, με αποδιάρθρωση της κριτικής σκέψης και με ανάδειξη του Ά-λογου
στη θέση του Λόγου. Η περιτοίχιση στο κάστρο των νέων μύθων συγκλόνισε το σύμπαν
αποκαλύπτοντας τη μοναδικότητα της μίας-αλήθειας, την περιδίνηση της φύσης στον ερχομό της
μεσσιανικής θεωρίας και την απαγκίστρωση από τον Λόγο.

Ο Λόγος, ως παρά-λογος πλέον, εξορίστηκε στο εξω-μυθικό περιβάλλον, κατασυκοφαντήθηκε και καταλεηλατήθηκε από τους πλανόδιους σαλτιμπάγκους της επερχόμενης αποκάλυψης. Όμως, ο Λόγος, όπως και ο Μύθος, διάγουν βίους παράλληλους. Ο νέος Μύθος αποκαλύπτεται διαρκώς ως καρικατούρα του παλαιού, εμμένει στο προσωπείο που υπεξαίρεσε, στις λέξεις του παλιού, στην αναποτελεσματικότητα του χειραγωγούμενου. Ο νέος μύθος ξεβράστηκε στις ακτές της θάλασσας της απελπισίας, της ηττοπάθειας και της αναποτελεσματικότητας. Ο νέος μύθος αναζωογονήθηκε με τη μορφή του παλιού και απεβίωσε με την όψη του νέου.

Η ανθρωπότητα δεν μπορεί να αντισταθεί στο τραγούδι των σειρήνων. Η ατομική ανασφάλεια
οδηγεί τη σκέψη στον εγκλωβισμό μιας λυτρωτικής μετάστασης από την πραγματικότητα στο χώρο
του μύθου.

Οι μεταφυσικές οντότητες και οι επουράνιες επαγγελίες δάμασαν τον ανθρώπινο νου
για χιλιάδες χρόνια. Η εκπληκτική ανάπτυξη της επιστήμης βοήθησε τον Λόγο να οχυρωθεί
απέναντι στη μεγάλη απειλή, την απειλή του ανύπαρκτου. Ο άνθρωπος χρειάζεται ελπίδα διαρκούς
ζωής, δεν αντιλαμβάνεται τη φυσικότητα και την επαναστατικότητα του θανάτου. Όπως ο
Ενδυμίωνας, ο άνθρωπος αναζητώντας την αιώνια ζωή (μέσα από τον Μύθο) κατέληξε στον αιώνιο
θάνατο του Λόγου. Το ανάχωμα για την ελπίδα μιας έλλογης υποκειμενικότητας και ύπαρξης, ήταν
η διαρκής Πίστη στον Μύθο. Αυτός με διάφορες εσχατολογικές εκφάνσεις ανέδειξε το
(χαλκευμένο) προσωπείο της ελπίδας υπό τη μορφή πολιτικών θεωριών, επαναστατικών
μετατροπών και προκαθορισμένων “τελών” στη χαώδη πραγματικότητα που βίωσε ο άνθρωπος.

Ο “Μοναδικός” αντικατέστησε το εξώκοσμο θεϊκό πλάσμα που καθόριζε τα πάντα. Η “μοναδικότητα”
περιέφραξε τον Λόγο σε στενωπούς από τους οποίους αδυνατεί να εξέλθει. Η σωτηριολογία
επέστρεψε ως πολιτική (μοναδική) ερμηνεία του κόσμου και της ιστορίας, όποιος δεν ασπάζεται
τον νέο μύθο δίνει ερείσματα στην αναβίωση του κυνηγιού των μαγισσών. Η πυρά του
Αλάνθαστου θα αποκαθάρει τη διαφορετικότητα και τη λυτρωτική δύναμη του Λόγου.

 Η πολιτική ομαδοποίηση εμφανίζεται, πλέον, ως Μύθος. Μύθος “έλλογος” που συντρίβει, όμως,
τον Λόγο. Καλλιεργεί καχυποψία, φανατισμό, οργή, αδιαλλαξία, αντιδιαλεκτικό μένος, μονομέρεια.
Καλλιεργεί την απάνθρωπη πλευρά του Ανθρώπου. Ποτέ δεν συνειδητοποίησε ότι για να επέλθει η
λύτρωση πρέπει να ξεπεράσει την ίδια του τη φύση. Η μαρξιστική ανάλυση προσδιόρισε τα όρια
του Μύθου, αποκάλυψε τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ηττηθεί. Ο δρόμος είναι δύσβατος αλλά
αποτελεσματικός, για να ξεπεράσεις τον Μύθο οφείλεις να τον “απομυθοποιήσεις”, οφείλεις να
εναγκαλιστείς την Καθολικότητα, την ανθρώπινη πλευρά της Φύσης, να προχωρήσεις στην
σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού για να θαυμάσεις αυτό που επιμελώς αποκρύπτεται από τον Μύθο,
να αντικρίσεις την πραγματική μορφή της γης, της ύπαρξης.

Ο Μύθος παρακολουθεί την ύπαρξή μας, βιώνει την πραγματικότητα και προσαρμόζεται πάνω της,
είναι σαν το όστρακο που παραμένει προσκολλημένο στον βράχο, δεν είναι, όμως, ανίκητος. Ο
Μύθος είναι δικός μας, δημιούργημα της ανθρώπινης σκέψης, εκφράζει την αδιάκοπη
αναγκαιότητα και την πάλη μας απέναντί της. Ο Μύθος δεν θα ηττηθεί μ' ένα νέο μύθο. Θα
ηττηθεί από τον Άνθρωπο όταν, επιτέλους, θα αρχίζει να λογίζεται ως Άνθρωπος. Θα ηττηθεί από
την Πράξη όταν αυτή θα καταστεί Πράξη του Λόγου. Οι ευκαιρίες που σου χαρίζει η ιστορία είναι
ελάχιστες. Στο χέρι μας είναι να τις αρπάξουμε.

Ανατροφοδότηση - Προτάσεις για συζητήσεις.

 

στο πλαίσιο των συναντήσεων-διαλέξεων που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, στις θεματικές ενότητες 4.2 και 4.3, πιστεύουμε ότι θα ήταν πολύ χρήσιμο για όλους να επανεκτιμήσουμε τις συνεδρίες και τα θέματα που έχουν συζητηθεί. Γι' αυτόν τον λόγο θα ήταν ευπρόσδεκτη η κριτική ανάλυση των θεματικών ενοτήτων που συζητήθηκαν, των επιμερους θεμάτων, ο εμπλουτισμός με νέες προβληματικές, η παρουσίαση διαφορετικών διαστάσεων των θεμάτων που συζητήθηκαν και οι παραπέρα προτάσεις σας για βελτίωση τόσο του τρόπου επικοινωνίας - εισηγήσεων - διαλέξεων - συζητήσεων, όσο και της κριτικής για ζητήματα που αφορούν τη μεθόδευση, οργάνωση και διαπροσωπική επαφή στο σεμινάριο.

Παρακάτω θέτουμε ορισμένα ερωτήματα που θα μπορούσαν να διευρύνουν τη συζήτηση και να ακουστούν και δικοί σας προβληματισμοί:

- γιατί συζητάμε, σήμερα, για τη διάσταση της έννοιας του "πολίτη"; για "πολιτειακή παιδεία";

- είναι αναγκαία, σήμερα, η ένταση της κοινωνικοποιητικής λειτουργίας των (διαφόρων) κοινωνικών φορέων τόσο στην Ελλάδα όσο και στις άλλες χώρες; τι συμβαίνει με την απάθεια/ανοχή της "δημοκρατίας" σε ολοκληρωτικά καθεστώτα και τη στήριξη αυτών;

- το δημοκρατικό μοντέλο (οποιοδήποτε) λειτουργεί μόνο μέσα στη συγκεκριμένη κοινωνική οντότητα; η "δημοκρατία" στηρίζει, ενισχύει αυταρχικές λύσεις και προοπτικές (εντός και εκτός των συνόρων); γιατί παρατηρείται αυτό το φαινόμενο;

- αναπαράγεται, σήμερα, στον παγκόσμιο χάρτη η λογική της αλλαζονείας της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας; αυτό είναι παθολογικό φαινόμενο για την αρχαία και σύγχρονη μορφή της δημοκρατίας; που οφείλεται; υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης;

- υπάρχουν εναλλακτικά, πολιτειακά μοντέλα που θα λειτουργούν περισσότερο συμμετοχικά αλλά και δημοκρατικά;

- η αντίθεση αφενός των ατομικιστικών-ωφελιμιστικών και αφετέρου των κοινοτιστικών συνιστωσών της δημοκρατικής πραγματικότητας οδηγεί σε αξεπέραστα προβλήματα;

[οι ερωτήσεις είναι ενδεικτικές, μας ενδιαφέρει η δική σας πρωτοβουλία ως προς την ανάδειξη ερωτημάτων που αφορούν τις θεματικές ενότητες]