4.3: Πολιτειακή Παιδεία.

 

 

Πεδίο 4: Η Πολιτεία και ο Πολίτης.

Syllabus 4.3

(γενική εικόνα της ενότητας-κατευθύνσεις των συζητήσεων)

     Στο πλαίσιο της παραπάνω ενότητας θα προσπαθήσουμε να προσδιορίσουμε την έννοια της «πολιτειακής παιδείας» και τη διάστασή της στη σύγχρονη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Στόχος των διαλέξεων – συζητήσεων είναι: α) να προσδιοριστεί ιστορικά η διάσταση της ανθρώπινης συμμετοχής στον τομέα της άσκησης της εξουσίας στα οργανωμένα κοινωνικά συνολα, β) η συγκρότηση μίας διάστασης της παιδείας ως εργαλείου για την ενεργή συμμετοχή του πολίτη, την κριτική απέναντι στην εξουσία και την επιδιωκόμενη στάση και συμπεριφορά του από τη δημοκρατική πολιτεία μέσα από τις παιδαγωγικές διαδικασίες, γ) τα σύγχρονα προβλήματα που αντιμετωπίζει η συγκρότηση μίας διάστασης της «πολιτειακής παιδείας» σε διαφορετικά πολιτικά, πολιτισμικά και κοινωνικά πλαίσια στη σύγχρονη, πολυπολιτισμική και διεθνοποιημένη πραγματικότητα και δ) η διαδικασία δημιουργίας δημοκρατικών πολιτών με κριτική και συμμετοχική παρουσία αναγκαία για την επιβίωση του δημοκρατικού πολιτεύματος.

      Η παρουσίαση της συγκεκριμένης θεματικής ενότητας θα κινηθεί στο πλαίσιο των παρακάτω υποενοτήτων:

-          Πολίτης και Δημοκρατία.

[σύντομη αναδρομή στην ιστορική διάσταση του όρου «πολίτης» και η σύνδεση με το δημοκρατικό πολίτευμα, άμεση και έμμεση δημοκρατία, ο ρόλος του πολίτη στις διάφορες μορφές πολιτευμάτων, πολίτης και θέσπιση υποχρεωτικών κανόνων – πολίτης και δίκαιο]

-          Πολιτική κοινωνικοποίηση – ο ρόλος των εξωτερικών παραγόντων στη διαδικασία διαμόρφωσης πολιτικής συνείδησης.

[ο ρόλος των θεσμών στη διαμόρφωση πολιτικής συνείδησης, μετάλλαξη κοινωνικών και πολιτικών θεσμών και επίδραση στην πολιτειακή συγκρότηση της κοινωνικής πραγματικότητας και συνείδησης,  ο πολίτης στη σύγχρονη μιντιακή δημοκρατία, ΜΜΕ και πολιτική κοινωνικοποίηση, ο ρόλος της εκπαιδευτικής κοινότητας – προβλήματα και προκλήσεις, στερεότυπα και προκαταλήψεις στη σύγχρονη κοινοβουλευτική δημοκρατία]

-          Η διαμόρφωση της δημοκρατικής συνείδησης.

[παιδεία και πολιτική πραγματικότητα, συγκρότηση επιμέρους ταυτοτήτων – συγκρουσιακές  καταστάσεις στην υπό διαμόρφωση δημοκρατική συνείδηση, η σύγχρονη πραγματικότητα και οι προκλήσεις της, από τον συμμετοχικό- πολίτη στον πολίτη-άτομο; Αναπροσδιορισμός δημόσιου και ιδιωτικού χώρου ως παράγοντα διαμόρφωσης  κοινωνικής-πολιτικής συνείδησης,  δημοκρατία για λίγους;  Πολίτης ή άνθρωπος / εκ νέου συζήτηση για τα πολιτικά και ανθρώπινα δικαιώματα]

-          Ο πολίτης στην ελληνική δημοκρατία – προβλήματα και προτάσεις λύσεων.

[η ελληνική συνταγματική πραγματικότητα, δικαιώματα και  πρακτική εφαρμογή τους, ο πολίτης ως υπο-κείμενο ή ο πολίτης ως  πολιτικό όν με συμετοχική δράση και πρωτοβουλίες, πολίτης και εξουσίες, η «δημοκρατική» συνιστώσα στις εξουσίες, πως  εκφυλίζεται και πως μπορεί να αναπληρωθεί το κενό, η σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα ως ανασταλτικός παράγοντας για μία δημοκρατική διαπαιδαγώγηση των πολιτών, ο πολίτης στην οικονομική κρίση – απαξίωση της δημοκρατίας ή πρόκληση για αναβάθμιση του ρόλου της πολιτειακής εκπαίδευσης;]

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

-          Αριστοτέλη, Αθηναίων Πολιτεία.

-          M. Schmidt, Θεωρίες δημοκρατίας, Αθήνα: Σαββάλας, 2004.

-          (συλλογικό), Ενεργός Πολίτης και Εκπαίδευση, Αθήνα: Παπαζήσης, 2007.

-          Γ. Κοντογιώργης, Πολίτης και Πόλις. Έννοια και τυπολογία της Πολιτειότητας, Αθήνα: Παπαζήσης, 2003.

-          C. Mosse’, Ο Πολίτης στην αρχαία Ελλάδα. Γέννηση και εξέλιξη της πολιτικής σκέψης και πράξης, Αθήνα: Σαββάλας, 1996.

-          (συλλογικό),  Παιδεία και Πολίτης. Η παιδεία του πολίτη της Ελλάδας, της Ευρώπης και όλου του κόσμου, Αθήνα: Ατραπός, 2003.

-          (συλλογικό), Η Δημοκρατία, ο Πολίτης και οι «άλλοι». Πολιτισμική οικείωση της κοινωνικής και πολιτικής εκπαίδευσης, Αθήνα: Gutenberg, 2005.

-          N. Chomsky, Κέρδος και Πολίτης. Νεοφιλελευθερισμός και παγκόσμια τάξη, Αθήνα: Καστανιώτης, 2002.

-          L. Canfora, Δημοκρατία – Ιστορία μιας ιδεολογίας, Αθήνα: Μεταίχμιο, 2009.

-          Κ. Καστοριάδης, Η αρχαία ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα, Αθήνα: Ύψιλον, 1999.

-          F. Savater, Μιλώντας στον γιό μου για την πολιτική και τη δημοκρατία, Αθήνα: Πατάκης, 2011.

----------------------